اول امنیت بعد کار

پرس‌وشنید با مجیب مهرداد، استاد دانشگاه


گفت‌وگو کننده: وکیل احمدی

 

جوانان افغانستان با سرعت بی‌پیشنه‌یی در حال تغییر اند و به چنین سرعتی ضرورت نیز احساس می‌شود. جوامع بیشتر از هر گروهی بر جوانان اعتماد دارند، براي پيشرفت، در همه‌جا نيروي جوان نقش کلیدی را ایفا می‌کند. بنابراین، از مسئولیت‌های دولت‌ یکی توجه به این نیرو و جلوگیری از آسيب‌هايی‌ست که متوجه آنان است. این مسئولت در جهت‌دهي اين نيروي بزرگ سنگین‌تر می‌شود و در صورت نپرداختن به حقوق و خواست‌های بنیادین، انسانی و اولی جوانان، امکان تغییر بالقوۀ انرژی سازندۀ این قشر به نیروی ویران‌گر و آسیب‌رسان وجود دارد. برعکس حمایت از آن‌ها و ستایش هرچه بیشتر آنان برای مبارزه در برابر بحران و چالش‌های جدی، می‌تواند بسیار ارزنده و سازنده باشد.

به همین منظور، خبرگزاری پرسش، پرسش‌هایی را در مورد جوانان و کار با مجیب مهرداد، استاد دانشگاه در میان گذاشته که اینک می‌خوانید:

پرسش: به نظر شما نقش جوانان در ساختارهای گوناگون اجتماعی تا چه میزان می‌تواند تاثیرگذار باشد؟
جوانان نیروی اساسی وتاثیرگذار در تمام سطوح زنده‌گی اجتماعی و زنده‌گی ملی هستند، یعنی ما وقتی نگاه می‌کنیمبه منابع بشری، برای پیشرفت در تمام سطوح، جوانان به نظر ما می‌آیند؛ نیروهای جوانِ کارآزموده که چرخه بروکراسی را می‌چرخانندو در ارتش خدمت می‌‌کنند، این‌ها قانون را تطبیق می‌کنند، آموزش می‌دهند، و ساحتی از زنده‌گی اجتماعی را نمی‌توانیم پیدا کنیم که در آن‌ جوانان مهم‌ترین عامل ویا عنصر در تغییر وتحول نباشند، بدین لحاظ نقش جوانان فوق العاده مهم است.

پرسش: اما آن‌گونه که دیده می‌شود حضور جوانان درحکومت کم‌رنگ است؛ چرا؟

در جامعه دو بحث وجود دارد.یکیدیدن جوان به عنوان نیروی پیش برندۀ تاریخ واجتماع، یکی هم نگاه مقطعی سیاست و سیاست‌مداران است که هردو می‌توانند در کشورهایی که واقعاً دولت‌های ملی سر کار باشند، به هم آمیخته شوند.باید سیاست ونیروی جوان به موازات هم حرکت کنند،­ و هم‌دیگر را حمایت کنند. کشورهای موفق دموکراسی یعنی دموکراسی‌های موفق دنیا همین روش را در پیش می‌گیرند. طبیعی است که در کشورهای عقب‌ماندۀ دنیا، در کشورهایی مانند افغانستان، برخوردها با نیروی جوان مبتنی بر گرایش‌های سیاسی و گرایش‌های ایدئولوژیک وحتی سلایق شخصی صورت می‌گیرد، در این‌جا متاسفانه روی جوانان سرمایه‌گذاری استراتیژیکیکه بازدهی آن یک امر مهم برای آیندۀ یک کشور باشد؛ صورت نمی‌گیرد. بنابراین روی جوانان باید سرمایه‌گزاری شود وباید جوان به عنوان یک نیروی مهم در تحولات اجتماعی دیده شود. همین‌طور همیشه به عنوان یک نیروی استراتیژیک به آنان نگاه شود، باید ظرفیت‌های کاری، انسانی و تخصصی آن‌ها ارتقا داده شده،در نهایت باید برای آنان برنامه‌وجود داشته باشد.

 

پرسش: با این تاکید، هنوز دیده می‌شود که میزان بیکاری در جامعۀ ما در حال افزایش است؛به نظر شما چه باید کرد؟

در تمام دنیا و در کشورهای بسیاری بین کار، امنیت و فعالیت‌های اقتصادییک رابطه بسیار ارگانیک و محکم وجود دارد. در کشوری که امنیت باشد، فعالیت‌های اقتصادی نیز وجود خواهد داشتو زمینۀ اشتغال در آ‌‌‌ن‌جا بیشتر خواهد بود. الان، در افغانستان سرمایه‌ها در حال فرار اند،و دلیل عمدۀ آن ناامنی است؛ کسی در این‌جا سرمایه‌گذاری نمی‌کند ویا کسانی که خطر بسیار بالا را می‌پذیرند، می‌آیند و سرمایه‌گذاری می‌کنند.

متاسفانه در افغانستان، یک اقتصادی مبتنی بر کمک‌های خارجی فعال است. ما یک اقتصاد ملی نداریم که مثلآ فعالیت‌های اقتصادی، درآمدها و هزینه‌های ما از درون عواید ملی و اقتصادی از درون افغانستان تامین شود. بدین لحاظ، چگونه می‌توان آیندۀ اشتغال جوانان را ضمانت کرد هنگامی که دولت محتاج کمک‌های خارجی است؟ این کار چطور امکان‌پذیر است وقتی حداقل بیش از حدود پنجاه درصد عواید و هزینه‌های دولت را خارجی ها پرداخت می‌کنند؟همین‌طور زمانی که کمک‌های انکشافی و هزینه‌هایش را خارجی‌ها می‌پردازد ومنابعش را دیگران پرداخت می‌کنند؟ احتمالاً این کمک‌ها تا چهار یا پنج‌سال دیگر وجود نداشته باشد، مردم افغانستان باید به امنیت دست یابند تا بتوانیم ظرفیت‌هایی که وجود دارند را برای بالابردن عواید ملی در داخل افغانستان استفاده کنیم. این‌ها را در واقع از حالت ظرفیت‌های بالقوه به ظرفیت‌های بالفعل درآوریم. ما کشوری هستیم که سرمایه‌های زیرزمینی وسرمایه‌های معدنی فراوانی داریم. این‌ها می‌توانند برای فعالیت‌های اقتصادی آینده موثر واقع شوند. این امور برای پیش‌برد فرهنگ و جامعۀ ما بسیار مهم اند تا به خودکفایی برسیم.

 

پرسش: فعالیت نهادهای خصوصی در راستا  چقدر می‌تواند موثر باشد؟
یک بخش از دلایل بی‌کاری در کشور قرار اطلاع‌دهی موسسات، فرار سرمایه وتاجران بوده است.طبیعی است که در هیچ‌جایی از دنیا دولت تنها منبع اشتغال‌زایی نیست. در بسیاری از کشورها اکثریت مردم در نهادهای خصوصی فعالیت می‌کنند. یک منبع اشتغال‌زایی وتولید شغل وکار، بخش خصوصی است. در افغانستان چون امنیت نیست سرمایه‌گذاری نسبت؛ چون سکتور خصوصی وجود ندارد و اگر هم وجود دارد بانیاز اشتغال جامعۀ ما هیچ تناسبی ندارد. بنابراین دولت هم نمی‌تواند کارآفرینی کند. این بسیار طبیعی است. مثلآ باید بسیاری از جوانان مادر استخراج معادن فعال باشند، در ساختن سرک‌ها، پل‌هاو بندهای آب و بند برق، فعال باشند.قطعی‌ است که در صورت عدم وجود چنین فعالیت‌هایی،همه به دولت مراجعه می‌کنند. در این‌جا حکومت محدود است. همواره هم هر سیستمی که بر سر قدرت بوده، برای کسانیکار می‌دهند با آن‌ها روابط دارند.

پرسش: آیا محدودیت و وجود چنین مسائلی می‌تواند کم‌کاری حکومت را توجیه کند؟

با توجه بر این که بیش از شصت درصد نفوسافغانستان را جوانان تشکیل می‌دهند، می‌توانیم بگوییم بر اساس قوانینی که وجود دارد، وظیفۀ دولت این است که زمینه‌های تحصیلات مجانی وخصوصی را برای جوانان فراهم کند و زمینۀ رشد و ارتقاع مهارت‌ها و توانایی‌شان را به نمایش بگذارد. افغانستان به مهارت‌های جوانان ضرورت دارد پس دولت باید تلاش کند زمینۀ اشتغال را مساعد کند. طبیعی است که جهت کارآفرینی برای جوانان، دولت باید برنامه روی دست بگیرد و الی نمی‌شود، یک کشور را درحالت بیکاری دایمی نگه داشت وتوقع داشت که درآن کشور امنیت باشد.

پرسش: آیا بخشی از این مسئولت می‌تواند به دوش نهادهای اجتماعی باشد؟
نقش و مسئولیت‌های نهادهای اجتماعی در قبال جوانان بالا بردن آگاهی‌های حقوقی جوانان است. این‌که جوانان نسبت به جامعه چه مسئولیت‌هایی دارند، نسبت به آینده کشورچه مسئولیت دارند و در برابر مردم چه مسوولیت های را می‌توانند انجام دهند. نهادهای اجتماعی معمولاً نهادهای آگاهی دهندۀ ورابط بین مردم و دولت‌ها هستند، این نهادها از جوانان گروه‌های فشار بر دولت‌ها می‌سازندونیز در زمینۀ آگاهی‌دهی آنان کار می‌کنند.

پرسش: شما به عنوان جوان در زمینۀ اشتغال‌زایی برای حکومت چه پیشنهاد دارید و خواستار چه هستید؟
اگر دولت باید بتواند حاکمیت خود را در تمام مناطق افغانستان تامین کند، مسائل دیگر حل خواهد شد. اولین ضرورت برای تمامی کارها امنیت است. زمانی که امنیت در تمام مناطق افغانستان تامین باشد، رفت‌وآمد و تجارت بین محلات تسهیل خواهد شد؛ امری که یک اقتصاد محلی را تشکیل می‌دهد. مثلآ در شمال افغانستان، در مناطق هزاره‌ها قالین ساخته می‌شود، این‌ها محصولات شان را برای فروش از مرز تورخم می‌برند.

شبیه به این، در هرجای افغانستان یک ظرفیت وجود دارد.محصولاتی که در ولایات دیگر مردم به آن‌ها نیاز دارند.بنابراین، ما اول به امنیت ضرورت داریم، دولت باید اول تمرکز خود را بیشتر بالای امنیت داشته باشد،دیگر کارها به نیکی صورت می‌گیرد.

 

در صورت استفاده از مطالب پرسش ذکر منبع الزامی است

نمایش بیشتر

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

بستن