آیا دولت اسلامی (داعش) ISIS در بلوچستان پاکستان حضور دارد؟

چه‌گونه گروه‌های تروریستی خاورمیانه در ایالت سرکش و نا آرام بلوچستان پاکستان برای خود لانه می‌سازند؟

شاه میر بلوچ استاد مهمان در مؤسسه تحقیقات صلح و سیاست امنیتی در دانشگاه هامبورگ، هم‌کار موسسه سویدنی روابط خارجی و فرهنگ انستیتوت خز و نویسنده مستقل است. او از دانشگاه ملی زبان‌های مدرن  (NUML)، اسلام آباد در روابط بین‌الملل فارغ التحصیل شده است. حوزه مطالعاتی او سیاست آسیا- اقیانوسیه و بلوچستان است.

 

پاکستان در سال‌های اخیر از مهم‌ترین پناه‌گاه فعالیت‌های شبه نظامیان و گروه‌های افراطی اسلامی به شمار می‌رود. از 1980 تا کنون رد پای 45 سازمان تروریستی و افراطی شناخته شده در جهان به نحوی به پاکستان می‌رسد. با این حال مقامات بلند رتبه دولت پاکستان در ابراز نظرهای رسمی خود تا هنوز از حضور دولت اسلامی (ISIS)  در این کشور انکار می‌کنند. راحیل شریف رییس ستاد ارتش پاکستان در صحبتی که سال گذشته در لندن داشت، گفته بود که «حتا ما به سایه دولت اسلامی ISIS در خاک پاکستان اجازه نخواهیم داد» چه رسد به این که حضور دولت اسلامی در این کشور را نا دیده بگیریم و در برابر آن سکوت اختیار کنیم. به گفتۀ او نیروهای ارتش و سازمان استخبارات این کشور ISI در دو ایالت مهم پنجاب و کراچی با گروه‌های ترویستی و شبه نظامیانی که به نام داعش حملات خود را سازماندهی کردند، جنگ شدیدی داشته است که گواه بر مداعای مبارزه صادقانه این کشور در برابر تروریستان است.

با توجه به سخنان جنرال عصم بجوا سخن‌گوی ارتش پاکستان، حملات از سوی دولت اسلامی ISIS به سفارت‌ها و به خصوص میدان هوایی بین‌المللی اسلام آباد، نشان می‌دهد که داعش در پاکستان نفوذگذاری کرده است.  قتل هدف‌مندانه رییس کانون وکلای بلوچستان بلال انور کاسای KASI در 8 اگست 2016 به معنای آغاز اعلام حضور دولت اسلامی ISIS در بلوچستان است. در این حمله مرگ‌بار انتحاری 93 تن کشته شدند که مسوولیت این حمله در بلوچستان را ISIS رسماً پذیرفت.

این حمله نخستین اما نه آخرین حمله ویرانگر در ایالت بلوچسان بود که نظر به ادعای دولت اسلامی خاورمیانه در بلوچستان صورت گرفته است. از این حملات مرگ‌بار دو حمله دیگر در آکادمی پولیس کویته و حمله دیگر در آرام‌گاه عارف شاه نورانی صورت گرفت. در این سه حمله یاد شده که در مدت چهار ماه انجام یافت، حدود 250 نفر کشته و بیش از 300 نفر زخمی شدند. در تمامی این حملات، داعش رسماً ادعا کرده که به دستور رهبری دولت اسلامی صورت گرفته است.

چرا بلوچستان؟

این سوال پیش می‌آید که چرا دولت اسلامی ISIS برای توسعه طلبی و قدرت‌گیری خود در جنوب آسیا ایالت بلوچستان را برای فعالیت‌های خود برگزیده است؟ پاسخ ساده و مستقیم به این پرسش این است که ایالت بلوچستان از ناحیه غربی به ایران و افغانستان و از ناحیه شرقی با دیگر ایالت‌های پاکستان هم مرز است. شکست، نا امیدی و از دست دادن سرزمین‌های تحت تصرف ISIS در خاورمیانه، یگانه نقطه تمرکز و مایه امید آن را در ایالت بلوچستان باقی گذاشته است. جغرافیایی نا هم‌وار و کوهستانی این ایالت برای دولت اسلامی ISIS می‌تواند پناه‌گاه مناسبی به شمار رود. از آن‌جا که این ایالت مرز میان پاکستان، افغانستان و ایران است، برای دولت اسلامی ISIS تازه تأسیس شده به طور طبیعی می‌تواند در حملات مرگ‌بار کمکی‌های زیادی کند. در کنار این وضعیت، جنگ‌های اخیر در افغانستان باعث سرازیر شدن حدود 3 میلیون پناهنده به بلوچستان شده است. جذب پناه هنده‌گان جنگ‌زده برای ISIS به منظور انجام حملات تروریستی خیلی می‌تواند ساده باشد، این نیز می‌تواند دلیلی برای سربازگیری داعش از مهاجران باشد. دلیل دیگری انتخاب بلوچستان از سوی داعش، نزدیکی این ایالت با ایران به ویژه ولایت سیستان و بلوچستان این کشور است. یکی از اهداف مهم داعش جنگ علیه دولت شیعه مذهب ایران است. از دید داعش کشور ایران با اکثریت شیعه در برابر اهل سنت این کشور رفتار نادرست و غیر قابل قبول دارد؛ بنابر این باید با ایران نیز جنگید. در حال حاضر گفته می‌شود که یک جنبش به نام حمایت از مسلمانان اهل سنت ایران به وجود آمده است که وظیفه آن جنگ با ایران است. بلوچستان پاکستان و بلوچستان ایران یگانه نقطه منطقی برای ISIS  در راستای گسترش تهدیدات این گروه به سوی ایران است.

دولت اسلامی ISIS در حال ترتیب دادن گروهی مشتکل از افراد مذهبی و مدارس دینی در بلوچستان است تا علیه گروه ملی‌گرای بلوچ سکولار که طرف‌دار الحاق بلوچستان به پاکستان است، بجنگند. بسیاری مدارس مذهبی که در دورافتاده‌ترین نقاط بلوچستان اند در حال حاضر تحت کنترل گروه‌های جهادی و گروه های افراطی قرار دارند. گروه‌های مذهبی که در گذشته زیر نام جهاد و مقابله با اتحاد شوری در این ایالت ایجاد شده بودند، اکنون برعکس تحت رهبری داعش در آمده و بر ضد حکومت مرکزی پاکستان می‌جنگند، با آن هم هنوز این گروه‌های افراطی به نام طالبان می‌جنگند.

بلوچستان موقعیت بسیار مهم استراتژیکی و ژئوپلیتیکی در مرز میان افغانستان و ایران به شمار می‌رود. هم‌چنان ایالت بلوچستان که در حال حاضر خواستار استقلال و جدایی از دولت مرکزی پاکستان است، به عنوان بزرگ‌ترین ایالت در نقطه اتصال تمامی ایالت‌های دیگر پاکستان قرار دارد. از جانب دیگر در سال‌های اخیر دیده شده که به اندازه این که گروه‌های افراط‌گرا در این ایالت رشد کردند برخلاف در دیگر ایالت‌های این کشور به این اندازه وضعیتی مساعدی نداشتند. ساختار اجتماعی و مذهبی این ایالت نیز متفاوت است. در این ایالت مسلمانان سنی، هندو، شیعیان و بلوچان ذکری (یک گروه از مردم بلوچ که معتقدند مهدی به عنوان یک پیامبر قبل از پایان جهان آمده است) و وجود او باعث به میان آمدن صلح و آرامش بدون درگیری و خون‌ریزی می‌شود. این یک واقعیت شناخته شده است که بلوچان سنی و بلوچان Zikri ، با وجود عقاید مختلف مذهبی، اغلب با هم ازدواج می‌کنند و با هم احترام مذهبی و تساهل اجتماعی دارند.

با این همه مشکلاتی که امروز دامن بلوچستان را گرفته است، بر خلاف، در گذشته محل صلح و آرمش و بردباری و هماهنگی بوده است. تخم آموزه‌های افراطی و تندروی مذهبی که در این اواخر در این ایالت کاشته شده، به مانع بزرگی برای جنبش ملی بلوچستان تبدیل گردیده و غیر قابل کنترل است. گفت‌وگوی اختر منگل وزیر سابق ایالت بلوچستان، در مورد حضور ISIS در بلوچستان می‌رساند که پاکستان به یک پناه‌گاه امن برای گروه‌های تروریستی محلی مانند طالبان، لشگر جنگوی، لشکر طیبه و … تبدیل شده است. چرا مکان امن برای ISIS؟ من فکر می‌کنم جای تعجب ندارد. در دوران جنگ سرد میان شرق و غرب و سپس دیکاتوری جنرال ضیاالحق که ایجاد گروه‌های تندرو اسلامی و حمایت از آنان را یک فرصت خوب برای پاکستان می‌دانست، ریشه دارد. این گروه‌های افراطی نتیجه همان سرمایه‌گذاری ضیاالحق در این کشور است.

منگل می‌گوید به نظر می‌رسد که بسیاری از گروه‌های شبه نظامی دینی که در پنجاب فعالیت می‌کنند، نیز حملات تروریستی خود را در بلوچستان سازماندهی می‌کنند. این گروه‌های پنجابی با استفاده از شبه نظامیان مذهبی با جنبش ملی بلوچستان و خیبر پختون‌خواه مبارزه می‌کنند، زیرا این سیاست نا بخردانه از گذشته ایجاد شده و به میراث مانده است. زمان کنونی برای تغییر تمام این سیاست‌های بد، نه تنها در تئوری بل‌که در عمل ما مساعد شده است.

نویسنده: شاه‌میر بلوچ

برگردان: افخمی / بخش نخست

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

بستن